Van dooddoeners en taalmoordenaars …

Zo af en toe krijg ik toch “de wubbekes”.

Als Zwarte Pieten opeens gewassen en geschoren moeten zijn vóór ze op de stoomboot mogen. Persoonlijk heb ik meer last van de uitstoot van dat vehikel dan van die beroete snoeten.

Of als iemand snoeihard op zijn duim mept met een hamer en dan even de litanie van Allerheiligen achterste vóór opzegt en er – ongevraagd – een wolk wierook vanachter de haag komt gewaaid. Al dat fijnstof voor iets wat zo eerlijk en gemeend is!

Ik heb de eerste aflevering van “Meneer Vanneste” niet rechtstreeks gezien, wél de trailer en een stuk van de uitzending via internet. Én dit opiniestuk op de website van de vrt.
Ieder zijn gedacht, natuurlijk.
Ik ook:

“Stop met onze mooie, beeldrijke, schilderachtige taal te verkrachten en te wurgen, meneer De Wilde.”

Ja, ik heb de tijd nog gekend dat niet enkel ieder dorp, maar zelfs iedere wijk zijn taal-“eigen aard”-igheden had. Uitdrukkingen, gezegden, beeldspraak, voortvloeiend uit het spontane gebruik van de Vlaamse taal en voedingsbodem voor de evolutie ervan. Tot de taalpuriteinen beslisten dat die dichterlijke vindingrijkheid “boers en achterlijk” was en dringend moest vervangen worden door het steriele, dode, plastieken ABN, nu AN. De rijkdom moest vervangen worden door verbeeldingsarmoede “zodat men overal kon begrepen worden”. Ik herinner mij nog steeds de taaldoodgravers Florquin, Van Avermaet en Fraters, die zich tot taak stelden (en ik citeer) “Jan Modaal fatsoenlijk Nederlands leren praten”. “Fatsoenlijk Nederlands”. In Vlaanderen! En zelfs de Nederlanders zélf spraken niet zo.

Geen enkele taalridder-met-geheven-domineevingertje die op het idee kwam dat dialect en AN wel eens héél vruchtbaar naast elkaar zouden kunnen bestaan. Met als gevolg: verregaande taalarmoede, net datgene wat men dacht te moeten tegengaan. Een compleet gebrek aan belangstelling voor woordenrijkdom, aan verbale verbeeldingskracht. Een steriel, bekakt, aftreksel van ons voornaamste communicatiemiddel. Kortom: taalracisme.

Ik geef grif toe dat in sommige omstandigheden dialect een hinderpaal kan zijn. Als je tijdens een wijsneuzencongres voortdurend moet vragen wat de ander bedoelt, kan dat tijdrovend worden. Hoewel: op die bijeenkomsten wordt het Vlaams/Nederlands intussen ook doodgezwegen. Alles hoort in het Engels te gebeuren. Zitten ze in de zaal weer allemaal te snurken …

In (geschreven én verbale) contacten kan de taaldiversiteit héél verrijkend zijn. Ik begeef mij als Vlaming regelmatig op Nederlandse fora. Omdat ik tot mijn grote geluk en blijdschap nog kan putten uit bijna verdwenen uitdrukkingen en die met volle overtuiging in leven probeer te houden door ze ook te gebruiken, ontstaat er niet zelden een leuke interactie tussen mij en diegenen die mijn bijdrage lezen. Prettig, grappig en door beide partijen zéér gesmaakt, want op mijn beurt krijg ik dan vaak de gebruikelijke versie van “de overkant” aangereikt. Zo raak ik, sinds mijn verhuis naar Zeeuws-Vlaanderen, niet meer “van mijn melk”, maar “ben ik van de leg”. Hoe leuk is dat ..?

16 gedachtes over “Van dooddoeners en taalmoordenaars …

  1. Vief 29 mei 2022 / 11:24

    Er gaat de laatste jaren gigantisch veel taal verloren. Mijn kinderen spreken noch mijn, noch hun vaders’ dialect, want ik moest ze zonodig in het AN opvoeden.
    Toen jongste stage deed in Brugge gaf de leerkracht als tip om toch maar wat dialect te leren, dat zou de interactie met de bejaarden verbeteren.
    Sedert mijn verhuizing naar Kortrijk leer ik ook in sneltempo nieuwe woorden bij, en graag ook. Al kan ik er absoluut niet tegen om aangesproken te worden met een “zeg moa wi”, zowel in de horeca, openbare diensten,…

    Like

    • Affodil 29 mei 2022 / 15:02

      “Plat” dialect kan een even grote afstand scheppen als al die “beschaving”.

      Geliked door 1 persoon

  2. Matroos Beek 29 mei 2022 / 13:13

    Ik kan mij er helemaal in vinden. Dat heb je schitterend verwoord. Ik was ook van mijn leg toen ik het las deze ochtend. Geboeid kijk ik verder naar deze serie – nieuwsgierig of het klopt… Wat mij wel opviel is dat hij zéér brave leerlingen voor zich had. Zo mak. Als bekende Belg én met de camera erbij maak je natuurlijk indruk. Dat is al geen normale klassituatie. Benieuwd naar het vervolg.

    Like

    • Affodil 29 mei 2022 / 15:05

      De situatie is inderdaad nogal kunstmatig. Zouden we zelf ook niet wat getemd zijn met al die technische toestanden rond ons?

      Geliked door 1 persoon

      • Matroos Beek 29 mei 2022 / 16:47

        Dat zeker, maar mijn collega’s en ik wilden vooral het herkenbare vinden, wat dus niet echt mogelijk is in dit geval. De show must go on. De realiteit weergeven is moeilijk op t.v.

        Like

        • Affodil 29 mei 2022 / 16:56

          Dan moet je al in ’t geniep met verborgen camera’s gaan werken. Denk dat dat zelfs niet mag.

          Like

  3. MyriamC 29 mei 2022 / 14:30

    Ik heb het al zo vaak gezegd en geschreven: onze dialecten mogen niet verloren gaan. Ze maken deel uit van ons cultureel erfgoed. Dat gaan we toch niet verloochenen?

    Like

  4. Thomas Pannenkoek 29 mei 2022 / 14:57

    Mijn mening ken je zonder dat ik ze nog eens moet neerpennen. Toch kan ik het niet laten te reageren dat R. en ikzelf geshockt waren door het taalgebruik van ‘meneer’ Vanneste voor zijn klas. Als er één plaats is waar AN moet gesproken worden is het toch daar? Dat hij Kempisch spreekt in zijn programma De Kemping tot daar (mits de nodige onderschriften wordt hij verstaanbaar), maar waar hij een voorbeeldfunctie heeft (in de klas, dus) en rekening houdend met het feit dat heel wat kinderen/jongeren tegenwoordig in het AN worden opgevoed zijn er essentiële vormen van beleefdheid. Na zijn lesuren mag hij voor mijn part spreken zoals hij wil.

    Like

    • Affodil 29 mei 2022 / 15:15

      Net omdat tegenwoordig nog zo weinig leerlingen thuis contact hebben met hun eigen streektaal heb ik er minder moeite mee. Al kan je in de lessen NL moeilijk een fragment uit een boek laten voorlezen in het dialect. Maar daar vinden ze tegenwoordig wel iets op. Op steeds meer scholen worden lessen in het Engels gegeven. So much voor het respect voor de eigen taal… Kort door de bocht genomen is AN even kunstmatig als het Esperanto.

      Geliked door 1 persoon

  5. Nina 30 mei 2022 / 12:11

    Ik sluit me bij je ‘taaloproep’ graag aan hoor. Dialecten zijn geen verarming maar een verrijking. De heisa rond het Kempisch van Vanneste vind ik… much ado about nothing, in mijn dialect ‘zever in pakskes’ 😉 Er is ooit een mooi artikel verschenen over dialecten en/of AN door de auteurs van de Atlas van het Dialect in Vlaanderen. Je kunt het gratis (promotiegewijs natuurlijk) lezen als je even registreert op het Nieuwsblad of als je lid bent van een openbare bibliotheek in GoPress : http://bitly.ws/rU64

    Geliked door 1 persoon

  6. marieclaire 30 mei 2022 / 12:46

    Als Nederlandse gebruik ik eerder “ik ben van mijn a propos” mocht zo’n melk/leg situatie zich voordoen. Of: ik ben van slag. “Ik ben van de leg” zit niet in mijn vocabulaire, dat zal iets randstedelijks zijn. In Nederland hebben we absoluut het Algemeen Nederlands nodig. En dat is best een bloemrijke taal en zeker niet kunstmatig. Het is het dialect dat in Noord-Holland werd gesproken en als ABN is aangewezen omdat dat het meest voor de hand lag en ook het makkelijkst om te schrijven. De dialecten verdwijnen zo snel niet, men is er trots op. Het Fries is door de overheid erkend als officiële taal. Die fout maakt de overheid niet weer, gezien de gevolgen. Het Nedersaksisch heeft de overheid inmiddels als een volwaardig en zelfstandig onderdeel van de taalsystematiek in Nederland erkend. Het gaat om een eeuwenoude taal die miljoenen mensen in Nederland, Duitsland en Denemarken verbindt. En dan blijven er nog wel wat dialecten over, zoals dat in Zeeuws-Vlaanderen. Ik versta dat niet? Jij wel?😉

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.